Een gevoel van veiligheid zorgt ervoor dat we volledig tot rust komen, ons prettig voelen en alles even kunnen laten zijn voor wat het is. Het stelt ons in staat om op te laden en te herstellen.
Dit komt door de rustmodus (het parasympathische zenuwstelsel), waarin de stresshormonen adrenaline, cortisol en noradrenaline worden afgebroken in het lichaam.
Waarom de amygdala en het zenuwstelsel veel invloed hebben op onze mentale gezondheid
Ons centrale zenuwstelsel regelt veel automatische processen in ons lichaam die bijdragen aan ons welzijn. Het vervult drie hoofdfuncties:
- Het ontvangen van prikkels/informatie uit onze omgeving en ons lichaam via de zintuigen.
- Het verwerken van die prikkels in de hersenen en het koppelen van de verwerkte informatie aan andere gegevens, zoals herinneringen.
- De informatie die op deze manier is verwerkt, wordt vervolgens gebruikt om de werking van onze organen en spieren aan te sturen.
Daarnaast bestaat het zenuwstelsel uit het perifere zenuwstelsel, dat twee vertakkingen heeft: het autonome en somatische zenuwstelsel. Dit systeem regelt de zintuiglijke verwerking en de bewuste en onbewuste processen in ons lichaam.
De amygdala
De amygdala is een klein hersendeel dat verantwoordelijk is voor het reguleren van onze emoties, waaronder angst en agressie. Ook speelt de amygdala een rol in het verbinden van emoties en herinneringen. Zo kun je een sterke emotie koppelen aan een gebeurtenis, en als een soortgelijke gebeurtenis plaatsvindt, kun je dezelfde emotie ervaren (ook als het nu minder heftig is).
De amygdala kan uit balans raken door chronische stress, wanneer je te lang in de stressmodus blijft. Dit heeft te maken met het autonome zenuwstelsel, dat ervoor zorgt dat je in ‘actie’ blijft. Hierdoor wordt de rem op de amygdala verzwakt en wordt dit deel overactief.
Een overactieve amygdala heeft veel gevolgen voor je gemoedstoestand. Je kunt je somberder voelen of juist erg alert. Je denkt sneller dat iets gevaarlijk is, waardoor je lichaam weer in de overlevingsstand schiet en blijft. Je stresshormonen worden overmatig aangemaakt, waardoor je hartslag versnelt, je spieren zich aanspannen en je spijsvertering vertraagt. Dit kan op korte termijn energie geven, maar put je uiteindelijk uit en zorgt ervoor dat je je constant gespannen voelt.
Hoe veiligheid kan helpen bij het verminderen van stress en angst
Veiligheid helpt om in de rustmodus te komen, en deze modus zorgt ervoor dat we ontspannen en ons lichaam kan herstellen. Het is eigenlijk het tegenovergestelde van de vecht-of-vluchtreactie bij gevaar. Het geeft ons lichaam juist een seintje dat er geen gevaar is, zodat de stroom aan stresshormonen stopt en wordt afgebroken.
Hierdoor voelen we ons ontspannen en blijer (we hoeven immers niet meer constant alert te zijn op gevaar of negatief te denken), en kunnen we weer verbinding maken met de mensen om ons heen.
Wanneer we te veel in actie zitten in plaatst van rust, dan kunnen we last krijgen van chronische stress met bijhorende stress symptomen en klachten. Het is dus belangrijk om je lichaam goed te balancer
Veiligheid zorgt ervoor dat je lichaam en geest rustiger worden. Het haalt je uit de actie, en dat is belangrijk om te herstellen en sterker te worden. Als we altijd maar doorgaan, zal ons lichaam uiteindelijk stoppen. Dit heeft ook gevolgen voor je mentale gesteldheid; als ons lichaam niet goed functioneert, voelen we ons ook mentaal slechter.
Veiligheid triggeren: in rust komen
Om een gevoel van veiligheid te triggeren, zijn er een paar eenvoudige maar effectieve technieken. Je veiligheidstriggers. Met de volgende technieken kun je snel een gevoel van veiligheid en rust creëren:
Hummen, neuriën, zingen: Dit werkt door je trilling te verlagen en je ademhaling te verdiepen, wat je zenuwstelsel helpt reguleren en het lichaam een seintje geeft dat het veilig is om te ontspannen.
Schudden van je lichaam, stretchen, yoga, dansen: Beweging doet wonderen voor je mentale en fysieke gezondheid. Het helpt letterlijk om stresshormonen en opgeslagen emoties los te laten. Veel zoogdieren doen dit instinctief door hun lichaam te schudden na een stressvolle situatie, zoals het ontsnappen aan een roofdier.
The Basic Exercise van Stanley Rosenberg is een geweldige oefening om je rustsysteem te activeren met al zijn helende voordelen. Bekijk de oefening hier. Door simpelweg je ogen diagonaal naar beneden te bewegen, kun je je lichaam snel laten ontspannen.
Gronden voor rust en veiligheid
Grondingsoefeningen helpen je weer terug te keren naar je omgeving en je lichaam, wat een gevoel van veiligheid creëert en stress of angst vermindert.
Waarom werkt dit zo goed om uit stress of angst te komen? Je gedachten kunnen je namelijk meenemen in denkbeeldige verhalen en situaties. En omdat je gedachten vaker negatief dan positief zijn, zodat ze je kunnen beschermen tegen mogelijk gevaar, gaat dit vaak de vervelende kant op.
Wanneer je vanuit je hoofd en je denkbeeldige situaties weer in het hier en nu stapt, vallen de bijbehorende gedachten en emoties weer van je af. Je verschuift je aandacht en hierdoor ga je voelen dat je op dit moment oké bent.
Grondingstechnieken
Oriënteren: Kijk heel langzaam de kamer rond van rechts naar links en let op wat je ziet. Benoem ook in jezelf wat je ziet: “Ik zie een plafond, een lamp, een muur…”
Noem op:
- 5 dingen die je ziet
- 4 dingen die je hoort
- 3 dingen die je ruikt
- 2 dingen die je voelt
- 1 ding dat je proeft
Menselijk contact: Een knuffel van 8 seconden verlaagt je hartslag en breekt het stresshormoon cortisol af. Je kunt ook jezelf knuffelen met de “butterfly hug” techniek. Hierbij leg je je handen over de tegenovergestelde schouder en klop je op een rustig ritme met je handen op je schouders. Deze techniek wordt ook gebruikt bij EMDR behandelingen. Het geeft een geaard gevoel, zekerheid en rust. Ideaal als je zelf tot rust wilt komen.
Natuur
De natuur werkt kalmerend en helpt je lichaam te herstellen. Focus op wat je ziet, hoort en ruikt om te gronden.
Wil je nog meer tools ontdekken om rustiger te worden en goed voor je lijf te zorgen: Stress verminderen, 3 praktische tips
Ontdek jouw veiligheidssignalen
Wat geeft jou een gevoel van veiligheid? Waar wordt je rustig van? Hoe kun je dit vaker in je dag brengen? Dit wordt tegenwoordig ook wel “glimmers” genoemd: objecten, activiteiten, plekken of mensen waar je je goed bij voelt en kunt opladen.
Wanneer jij in een veilige omgeving bent, komt je zenuwstelsel tot rust en functioneert je lichaam beter, waardoor je je ook mentaal sterker en rustiger voelt!
Welke vorm van ontspanning/veiligheid creëren ga jij proberen?